Oefeningen en tips


Oefeningen en tips om je dromen te leren onthouden.


• Leg een pen en een schriftje naast je bed

• Ontspan je zoveel mogelijk voor het slapen gaan en wanneer je jezelf in een prettige, rustige toestand voelt zakken, herhaal dan een aantal keren de volgende zin:Ik herinner me m’n droom! Ga ervan uit alsof het al zo is!!!

• Blijf bij het wakker worden in dezelfde houding liggen en houd je ogen dicht. Laat je droom opnieuw aan je geestesoog voorbij gaan. Prent de beelden goed in je geheugen.

• Schrijf de droom vervolgens in je droomschriftje, dat je naast je bed hebt liggen. Beschrijf zoveel mogelijk details!

• Wees met dromen bezig! Dit kan in verschillende vormen: lees droomboeken, herlees je droommateriaal, houd je bezig met dromen van anderen en wissel daarover uit.

• Neem de tijd om je te ontspannen voor het slapen gaan. Drink ’s avonds geen alcohol meer. Drink voor het slapen gaan ontspannende kruidenthee, of drink een glas warme melk.

• Heb een open houding naar dromen. (heel belangrijk) Doe ze niet af als maar wat onsamenhangende beelden, maar neem je dromen serieus!!!

• Beschrijf elke droomflard die je je nog herinnert, alles is belangrijk!!!

• Wanneer je met een vraag bezig bent, concentreer je dan op de vraag voor je gaat slapen en vraag om een verhelderende droom.

• Beschrijf je dromen altijd in de tegenwoordige tijd! Dat maakt het gemakkelijker om ze te herbeleven.




droom begrijpen

1. Geef de droom een passende titel. Zit er een duidelijke boodschap in je droom? Is dit een speciale boodschap op dit moment in je leven?

2. Welk gevoel overheerst in deze droom?

3. Wat zijn de voornaamste eigenschappen van de personen die in de droom een rol spelen? Zit er een verbinding in naar jouw eigenschappen?

4 Bekijk de droom eens vanuit het standpunt van de andere personen in de droom.

5. Komt deze droom – dit thema – vaker voor?

6. Hoe zou je de droom noemen: belangrijk of gewoon?

7. Wat heb je van deze droom geleerd en wat zou je ermee kunnen doen?

8. Zou je deze droom in verbeelding willen/kunnen voortzetten?

9. Zou je de droom een andere afloop willen geven?

10. Als je de droom opnieuw zou kunnen hebben, wat zou je dan veranderen?




Als het mijn droom was..

In de zeventiger jaren ontwierp de Amerikaanse psychiater Montague Ullman een techniek om in kleine groepen met dromen bezig te zijn. De kern ervan is dat groepsleden hun eigen persoonlijke projecties geven in reactie op een droom, waardoor de droom collectieve en sociale dimensies krijgt en er niet het gevaar is van een te individuele interpretatie. De groep voegt iets toe zonder iets af te doen aan de eigen zeggenschap van de dromer.


De vier fasen van deze techniek van droomonderzoek door projectie


Eerste fase subjectief individueel niveau


De dromer vertelt zijn droom in de tegenwoordige tijd, liefst een korte, recente droom. De groep luistert aandachtig. Om zich een goed beeld te kunnen vormen van de droom, mogen de groepsleden vragen stellen over de inhoud van de droom, niet over het waakleven van de dromer dat op de droom betrekking kan hebben.


Tweede fase subjectief groepsniveau


De groep neemt nu initiatief en iedere deelnemer wordt uitgenodigd zijn eigen projecties naar aanleiding van de verschillende delen van de droom naar voren te brengen. Iedereen mag naar hartelust gewag doen van zijn ideeën, gevoelens, associaties, intuïties over deze droom die nu als het ware zijn eigen droom is. ³Als het mijn droom was, danв De dromer hoeft alleen maar te luisteren en notities te maken. Alleen bij hoge uitzondering doet hij mee aan deze brainstormsessie van de groep.


Derde fas objectief niveau

De droom gaat weer terug naar de dromer en nu kan er tussen dromer en groep een dialoog plaatsvinden. De dromer beantwoordt vragen van deelnemers over zijn waakleven en hij geeft zijn mening over de groepsprojecties.


Vierde fase mengniveau

De groep helpt de dromer om de projecties van de groep te verbinden met zijn eigen waakleven.


Twee essentiële regels bij deze techniek :

alle persoonlijke informatie die tijdens het droomonderzoek wordt gegeven, is vertrouwelijk

de dromer houdt zelf zeggenschap over zijn droom. Hij mag zelf kiezen of hij wel of niet antwoordt op de vragen die hem worden gesteld over de relevante delen van zijn waakleven. Hij kan ook op elk moment stoppen met het droomwerk.


De vrije associatiemethode

Door middel van vrije associatie hoopte Freud rechtstreeks in contact te komen met het onderbewuste van de patiënt en daarmee ook met de oorzaken van diens problemen. Bij de vrije associatie kwamen niet alleen herinneringen en associaties naar voren, maar veel patiënten vertelden ook spontaan over hun dromen. Dan, zo veronderstelde Freud, zou een droom ook veel kunnen vertellen over de problemen van de dromer.

Dit gaat als volgt:

Schrijf je droom op in de tegenwoordige tijd.

Haal de kernwoorden en/ of beelden eruit.

Ga nu zonder censuur vrij associëren op deze kernwoorden/beelden en schrijf alles op wat er aan associaties bovenkomt. Let op: dit hoeft niks met het beeld of het betreffende woord te maken te hebben. Alles is goed!

Ga nu, met je associatiewoorden een nieuw droomverhaal schrijven. 


Het is altijd weer verrassend wat hier uit tevoorschijn komt! Vaak komen verdrongen gevoelens en/of probleemgebieden tevoorschijn en het is dan ook een must om daar voor onszelf en naar de anderen in de groep, liefdevol en respectvol mee om te gaan! Niets wat er in de groep bespoken wordt, mag met derden gedeeld worden. Alles wat er binnen de groep gebeurt, blijft binnen de groep!



Je identificeren met een droomelement

Lees je droom en voel naar welk element je belangstelling vooral uitgaat; dat kan een persoon, een dier of een ding zijn.

Leef je in in je rol, schrijf dan vanuit die doorleefde rol het verhaal van de droom als gezien en beleefd door dit element.

Wat is de rol die het element speelt? Hoe zou je dat typeren? En wat is het effect daarvan in de droom?

Herken je het element waarmee je je hebt geïdentificeerd als een stuk(je) van jezelf? In welke situaties of omstandigheden komt dat stuk naar voren? Wat is de rol die dat stuk speelt? Wat voor effect heeft het in die omstandigheden? Is dat gelijk aan het effect dat dit stuk heeft in je droom? Zou je liever willen dat er een ander effect was? Zo ja, wat zou het element in de droom anders kunnen doen? Geeft dat je ook een idee hoe je dat anders in het waakleven zou kunnen doen?

Je kunt deze stappen herhalen met elk ander element in je droom.



Droom en tarot

Pak ter voorbereiding een pak Tarotkaarten (of andere afbeeldingen) en spreid de kaarten open voor je uit zonder er veel aandacht aan te schenken. Kennis van Tarot is absoluut niet nodig.

Schrijf (kort) je droom op in de tegenwoordige tijd, of kopieer hem uit je droomdagboek. Onderstreep wat belangrijk lijkt of voelt. Let op: denk niet te hard na; volg je intuïtie hierbij zoveel mogelijk.

Ga met je aandacht naar binnen en laat de droom aan je voorbij trekken. Kies vanuit die aandacht voor de droom een Tarotkaart die voor jouw gevoel bij je droom past.

Beschrijf nu de kaart die je hebt uitgekozen alsof je hem voor de eerste keer ziet. Wat valt je het meest op aan de kaart?

Kies nu een kaart die voor jou een tegenstelling vormt met deze eerste kaart. Beschrijf nu deze kaart alsof je hem voor de eerste keer ziet. Wat valt je het meest op aan de kaart? Wat is het thema van de twee Tarotkaarten samen? Leg nu een verband met de droom en met je waakleven.



Droomsymbool in klei

Wanneer je vorm geeft aan iets wat zich binnen jou afspeelt waarover nog geen helderheid is ontstaan, of wanneer je je onbewust identificeert met een aspect van jezelf wat je verafschuwt, of er is iets waar je geen grip op hebt, dan is het goed om dat beeld, of dat gevoel buiten jezelf neer te zetten, zodat je er los van kan komen en er objectief naar kan gaan kijken.

Werk met een recente droom en haal daaruit intuïtief het belangrijkste symbool voor jezelf tevoorschijn!

Neem daarvoor de tijd! Laat gedachten, gevoelens en gewaarwordingen rond dit symbool rustig hun gang gaan , terwijl je de klei ter hand neemt.

Laat nu als vanzelf iets ontstaan vanuit je gevoel. Probeer daarin niet teveel bewust te sturen. Probeer je gevoel de vrije loop te laten. Het hoeft niet iets concreets te worden, ook gaat het er niet om dat het mooi moet worden. Het hoeft ook niet op het droomsymbool te gaan lijken. (mag wel) Laat je associaties de vorm bepalen wanneer dat zo voelt. Het gaat erom dat je puur je gevoel erin neerzet!

Wanneer het droomsymbool klaar is, schrijf je in je droomschrift alle gevoelens en gewaarwordingen op die tijdens dit proces naar voren kwamen.

Daarna delen met de groep.